Burgerinitiatief ‘Nijmegen gentechvrij’ gehonoreerd door de gemeente

29 juni 2011

Een videoverslag van de Besluitronde is te zien op http://nijmegen.raadsinformatie.nl

Score

De score was 23 voor, 16 tegen

Vlak voor het zomerreces van 2011 heeft de gemeenteraad van Nijmegen een memorabel besluit genomen over een niet alledaags agendapunt: in de vergadering van 29 juni is de stad uitgeroepen tot gentechvrije gemeente. Klokslag 21.00 uur was het resultaat van de stemming bekend: 23 stemmen voor en 16 tegen. De Nijmeegse werkgroep Burgers voor gentechvrij voedsel, opgericht in augustus 2009, heeft daar een groot aandeel in gehad door sinds haar oprichting met volle overtuiging de ontwikkelingen in de gentechnologie aan te kaarten bij iedereen die dat maar horen wilde. Wat de vier punten van het Burgerinitiatief inhielden was in het kort het volgende:

1) Te besluiten Nijmegen tot gentechvrije stad te verklaren en een persverklaring uit te geven van die strekking. Ook wordt de gemeente verzocht de bezwaren die in het burgerinitiatief zijn verwoord middels een brief over te brengen aan de regering  en beide Kamers in Den Haag en de Provinciale Staten van Gelderland in Arnhem.
2) De juridische faculteit van de Radboud Universiteit te vragen onderzoek te doen naar de bescherming van reguliere en biologische teelten tegen ggg’s op lokaal niveau
3) Bedrijven die op Nijmeegs grondgebied teeltproeven met ggg’s willen opzetten te informeren over de bezwaren van Nijmeegse burgers daartegen;
4) Een gemeentelijke Nota Duurzaamheid op te (doen) stellen waarin het begrip ‘gentechvrij’ in de landbouw en in gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen handen en voeten wordt gegeven, om op die wijze recht te doen aan de titel van dit burgerinitiatief.

De werkgroep wil met bovenstaande punten bereiken dat er een signaal wordt afgegeven in de richting van de nationale en Europese overheid, om
– een behoorlijke invulling te geven aan het voorzorgsprincipe,
– niet langer in te gaan tegen de wens van meer dan 60% van de Europese consumenten,
– de biologische en reguliere landbouw op effectieve wijze te beschermen en
– met voortvarendheid te komen tot contra-expertise die onomstotelijk aantoont dat mens en dier geen gezondheidsrisico’s lopen bij het consumeren van genetisch gemodificeerd voedsel.

In het Burgerinitiatief ligt de focus dus op de genetische modificatie van voedselgewassen, die door Els van Dongen, boerendochter en initiatiefneemster van de groep, als meest bedreigend wordt ervaren. Als werkneemster in de Natuurwinkel komt zij dagelijks in aanraking met consumenten die een meer dan gemiddelde interesse voor de kwaliteit van hun voedsel aan de dag leggen en daar ook over willen praten, als dat zo uitkomt. Toen zij met haar interesse voor alles wat met het beheer en de wederwaardigheden van onze schepping te maken heeft dan ook werd getipt over een documentaire van Marie-Monique Robin*), ook uit een boerenfamilie, was die snel in huis gehaald. Wat deze Franse journaliste in een 3-jarig onderzoek allemaal boven water had gebracht deed haar de schrik om het hart slaan: voor een individu dat uitgaat van het goede in de mens zijn sommige van deze film-items bijna niet te vatten. Wat in de film wordt verteld is het verhaal van een bedrijf dat de basis van het menselijk bestaan, het DNA, als object heeft uitgekozen om daarop  zijn commerciële activiteiten te baseren. Mensen met ondernemingszin zullen dan direct zeggen: so far, so good. Want waarom zou DNA geen onderwerp van bedrijfsmatige activiteit mogen zijn? En dat geldt natuurlijk helemaal voor wetenschappelijk onderzoek naar DNA. Het is, zeker voor de medische wetenschap,toch van het allergrootste belang dat het genoom van de mens wordt ontrafeld om daarmee zeer gericht medicijnen te kunnen ontwerpen?

Dit aspect is voor de werkgroep Burgers voor gentechvrij voedsel dan ook reden geweest om de medische ontwikkelingen op het gebied van de gentechnologie (gentech in de wandeling) niet ter discussie te willen stellen. Wij gunnen de Radboud Universiteit van harte zijn experimenten, zolang die niet in het vrije veld plaatsvinden. Waar het de werkgroep om gaat is de manier waarop gentechnologie door multinationale bedrijven in de landbouw wordt toegepast, en zeker niet minder: hoe overheden daarop reageren. Voor mensen die daarin geïnteresseerd zijn is de website van de werkgroep een goede plek om meer te weten te komen over het ontstaan van de gentechnologie en de manier waarop die al heel snel werd gebruikt om levende organismen zodanig te modificeren dat een patenteerbaar object ontstaat (ja, u leest het goed: levend en patenteerbaar). Zelfs als persoon loopt u de kans gepatenteerd te worden als een wetenschapper zonder uw toestemming tijdens uw narcose iets heeft uitgehaald met uw lever of uw nieren. Dit alleen om u even een hint te geven welke kant het opgaat met het patenteren van levende organismen. Het gaat om het principe dat DNA patenteerbaar is geworden en het levende omhulsel en passant wordt ‘meegenomen’. In Amerika is dit al werkelijkheid geworden. Voor het leven als zodanig is er geen respect meer. Alleen nog voor het bepalen van de volgorde van de aminozuren in een DNA-streng. In die business gaan al miljarden om. Het levende wezen waar het DNA in zit is niet meer autonoom als dat DNA binnen de invloedssfeer van een bedrijf terecht is gekomen. En dat bedrijf denkt alleen nog in termen van eigendom, waar dus een prijskaartje aan hangt. In de landbouw is de situatie niet anders: als een boer genetisch gemodificeerde planten op zijn veld heeft waarvoor hij niet heeft betaald, is zijn oogst eigendom van de patenthouder. Zo simpel is het. Willen wij dat in Europa ook?

Vragen die voor de werkgroep aanleiding waren om een openbare discussie te starten en het traject naar de indiening van een burgerinitiatief te willen ingaan, waren onder andere:

  1. Waarom is de mogelijkheid om niet alleen de modificatietechniek, maar ook de resulterende levende wezens en zelfs hun nageslacht te patenteren niet onderworpen geweest aan democratische besluitvorming? Hoe fundamenteel moet het worden voordat een volk als geheel mag beslissen over de wijze waarop over leven wordt beschikt? Als dat geen referendum waard is, wat dan nog wel?
  2. Waarom moeten wij in Europa alle fouten herhalen die in de VS zijn gemaakt op het gebied van het onderzoeken en toelaten (de regulering) van genetisch gemodificeerde gewassen en de vermenging van bedrijfs- en overheidsbelangen?
  3. Waarom blijven Europese regeringen en EU langs de zijlijn staan als zowel de kwaliteit als de beschikbaarheid van ons voedsel in het gedrang komt? Waarom scoren Amerikaanse handelsbelangen hoger in de WTO dan de belangen van de eigen Europese consument?

De werkgroep is heel erg blij dat alle 4 de punten van het Burgerinitiatief zijn aanvaard door de gemeente, want dat was en is essentieel voor het voeren van de discussie, maar we zijn er nog lang niet. Er is nog heel veel te bespreken. Wordt vervolgd!

 

*) The world according to Monsanto, documentaire van Marie-Monique Robin