Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja (RTRS) lanceert ‘groene’ criteria voor keurmerk

22 juni 2010

Op 10 juni 2010 keurde de 5e jaarvergadering van de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja (RTRS)  in Sao Paulo de criteria goed volgens welke Zuid-Amerikaanse soja uitSojaknop het Amazonegebied als ‘verantwoord geproduceerd’ mag worden aangemerkt. Dit was vlak voordat het Amazone Soja Moratorium afliep waarin o.a. met Greenpeace was afgesproken dat soja geproduceerd op tropisch-oerwoud-areaal gekapt na 24 juli 2006, niet zal worden verhandeld. In de RTRS zitten vooral bedrijven die belang hebben bij een groeiende soja-industrie: producenten, graanhandelaren, biotech- en chemiebedrijven, vlees- en zuivelindustrie en oliesector. RTRS-leden zijn onder andere Ahold, BP, Shell, Cargill, Bayer, Syngenta en Monsanto.

Solidaridad en het Wereld Natuur Fonds geven nog immer hun maatschappelijke dekking aan dit trieste conglomeraat van commerciële belangen, met als excuus dat de verandering van binnenuit moet komen. De Nederlandse bijdrage aan het opstellen van de RTRS-criteria werd geleverd door de Taskforce Duurzame Soja, gecoördineerd door het Productschap Margarine, Vetten en Oliën samen met de Nederlandse Vereniging Diervoederindustrie (Nevedi). De Nederlandse inbreng in de RTRS is zeer substantieel, in overeenstemming met het belang dat door de Nederlandse veevoedersector (en dus ook door het ministerie van LNV*) wordt gehecht aan het ongestoord importeren van grote hoeveelheden genetisch gemodificeerde soja. Waarom deze beide instituties zo weinig geld en moeite steken in Europese veevoederalternatieven zal nog wel even met mistflarden omgeven blijven, ondanks alle milieu- en gezondheidsredenen die zouden pleiten voor op duurzame wijze in Europa geteelde veevoedergewassen. Het Europarlement heeft een veel beter begrip van de prioriteiten op dat vlak , getuige de ‘eiwitmotie’ die recent is aangenomen.

Het lichtpuntje in deze zwarte historie is dat het Amazone Soja Moratorium gesloten tussen Greenpeace Brazilië en de Braziliaanse sojahandelaren van ABIOVE **)  na juli 2010 weer met een jaar is verlengd, want als alleen nog de criteria van de RTRS soja-producenten van kracht zouden zijn, zou daarmee de grens voor het toegelaten productie-areaal verschuiven van juli 2006 naar mei 2009. Het lijkt er dus sterk op dat het oerwoud-areaal dat tussen 2006 en 2009 is gekapt, in principe nog een jaar wordt gevrijwaard van de handel in ‘verantwoord geproduceerde’ soja. Daaronder vallen ook de genetisch gemodificeerde soja-gewassen, van multinationals zoals Monsanto, Cargill en Pioneer, met alle herbicide-applicaties die daarbij horen. Hoe ‘verantwoord’ de toepassing van het herbicide Round Up nu plotseling kan worden door er het ‘groene’ keurmerk van de RTRS op te plakken, is ons nog even onduidelijk.

Of de bevolking van Zuid-Amerika erg geholpen is met deze nieuwe criteria, valt dus te bezien. Wij vragen ons af welke soja-gewassen nu eigenlijk nog worden uitgesloten van de handel, met het van kracht worden van deze criteria.

Niet alleen de RTRS, maar ook supermarkten en de voedingsindustrie willen graag laten geloven dat hun producten goed zijn voor u en het milieu. Dit terwijl elk jaar 34 miljoen ton fout geproduceerde soja richting Europa wordt getransporteerd ten behoeve van de veevoedersector, die vrijwel uitsluitend nog genetisch gemodificeerde gewassen gebruikt voor het voeren van ons vee. Behoorlijk belangrijk, zou je zeggen, maar toch staat zoiets niet op het pakje. De teelt van deze soja, die zeer destructief is voor boerengezinnen en milieu in Zuid-Amerika, wordt nu ‘verantwoord’ genoemd. Maar dat label doet niets aan het massale gebruik van pesticiden die mens en milieu in Zuid-Amerika vergiftigen. Het stopt niet de landconflicten tussen landgrabbers en de inheemse bevolking. Het houdt zelfs de ontbossing niet tegen. Het gaat zeker de soja-import niet verminderen. Wel geeft het een ‘groen’ label aan een genetisch gemanipuleerd gewas. Voor het eerst krijgt een gentech-gewas, gemaakt om met veel pesticiden te bespuiten, een ‘verantwoord’ label.

Om daartegen te protesteren hebben milieu- en maatschappelijke organisaties uit heel Europa de supermarkten nu een brief gestuurd met het verzoek hun klanten niet te misleiden met een vals label.
Friends of the Earth, Global Forest Coalition, Red het Regenwoud, European Coordination Via Campesina, Food and Water Europe en vele anderen – zijn sterk gekant tegen het ‘groenwassen’ van foute soja. Zij willen dat de soja-import wordt teruggedrongen en vinden dat radicale veranderingen nodig zijn in de manier waarop voedsel wordt geproduceerd.

Ook U kunt de supermarkten laten weten dat u het misleidende label voor ‘verantwoorde’ soja eveneens afwijst, door onderstaande petitie te tekenen***). Deze wordt (in het Engels) gezonden naar supermarkten en voedingsbedrijven in heel Europa.

Stuur een bericht aan de supermarkten:  http://www.gifsoja.nl

Nadere informatie over de problemen met soja en het ‘verantwoorde’ label staat op http://gifsoja.nl/Gifsoja/nieuws/Archief.html
Daar is bijvoorbeel de de reactie te lezen van de Taskforce Duurzame Soja op de brief aan de supermarkten. Deze spreekbuis van bedrijven die belangen hebben bij de sojahandel gaat niet in op de kritiek en roept de tegenstanders op zich aan te sluiten bij de RTRS en ontwijkt de oproep om de soja-import terug te dringen. Opvallend is dat ze stelt dat de RTRS het gebruik van pesticiden zou verminderen, terwijl dat in de praktijk en uit de criteria niet blijkt. We hebben de Taskforce dan ook gevraagd aan te geven hoe ze daar bij komen, waar de ‘verantwoorde’ soja dan staat en om in te gaan op de kritiek op de RTRS. Beide stukken vindt u hier.

*) Het ministerie van LNV is eind 2010 opgegaan in de kolos ELI, die wordt geleid door minister Maxime Verhagen. Of deze verandering gunstig is voor een meer verantwoord landbouwbeleid, is nog niet erg zeker.  De verwachtingen zijn niet hoog gespannen, jazeker, met staatssecretaris Bleker!

**) In hoeverre de verlenging ook geldt voor de ANEC,  de nationale vereniging van Braziliaanse graanexporteurs, is uit het bericht niet helemaal duidelijk.

***) De ondertekeningen (naam, stad, land) gaan direkt naar 60 bedrijven waaronder Ahold, Albert Heijn, CBL, Unilever, Friesland Campina, Mark & Spencer, Carrefour, Delhaize, Colruyt, ASDA, Morrison, Lidl, Aldi, Nevedi, FEFAC en MVO. Een cc gaat naar gifsoja. De emailadressen worden niet doorgegeven aan derden.