Vraag: Welk democratisch besluitvormingsproces is er toegepast bij het goedkeuren van het patenteren van levende organismen?  En voor welke gebieden geldt dat precies? Mensen die hier iets over kunnen zeggen worden van harte uitgenodigd contact met ons op te nemen.
Het honoreren van een patentrecht op genetisch gemodificeerde organismen heeft, in combinatie met het samenklonteren van talloze zaadbedrijven tot enkele grote multinationals, tot een maatschappelijk zeer bedenkelijke situatie geleid. Wereldwijd bezitten 10 zaadbedrijven 67 procent van de markt: Monsanto 23%,  Syngenta plus DuPont samen 24% en de rest van de multinationals 20%. De concentratie van macht die daarmee gepaard is gegaan, gaat bij ongewijzigd beleid de wereldvoedselvoorziening totaal afhankelijk maken van de 10 genoemde multinationals. Deze concentratie van macht lokt prijsopdrijving en monopolisatie uit, waarvan het gecombineerd effect dodelijk is voor niet-kapitaalkrachtige boeren en desastreus voor de biodiversiteit.

Alleen al in de EU beloopt de schade aan de biodiversiteit zo’n €450 miljard per jaar. Ter vergelijking: tussen 1985 en 2000 heeft de Europese Commissie €70 miljoen uitgegeven aan onderzoek naar de veiligheid van het gebruik van GGO’s buiten het laboratorium. Dat staat gelijk met €4,7 miljoen per jaar. Daaruit rolt een verhouding tussen onderzoek en schade van, pak hem beet: 1 op de 100.000!

Het verzet tegen het asociale gedrag van “onze” 10 multinationals groeit echter. Al in oktober 2009 verscheen het VN-rapport “Seed Policies and the Right to Food” gepresenteerd door Olivier de Schutter, Speciaal VN-rapporteur. De conclusies die daarin getrokken worden zijn niet mals.

Het rapport  waarschuwt voor een landbouwbeleid dat een steeds groter belang toekent aan patentrecht op zaden. Met name binnen de Wereldhandelsorganisatie WTO wordt zware druk uitgeoefend om de zaadhandel totaal te vercommercialiseren. Het traditionele zaadbeheer dat sinds mensenheugenis door boeren wordt toegepast, komt daarmee terecht in de hoek waar de klappen vallen.

“97% van alle patenten is in het bezit van bedrijven in het Noorden”, zo zei Olivier De Schutter, auteur van het rapport en bijzonder VN-rapporteur inzake het recht op voedsel. “Er is sprake van verticale concentratie en dat is een serieuze dreiging. Landen moeten hun regels opnieuw tegen het licht houden en lokale zadenbanken opzetten.*) ” Het rapport waarschuwt dat overmatig gebruik van commerciële zaden kan leiden tot verlies van biodiversiteit. Het citeert verschillende onderzoeken waaruit blijkt dat de wereld al ongeveer 75 procent van zijn plantaardige genetische diversiteit verloren heeft als gevolg van een afgezwakt traditioneel zaadsysteem.                                   Bron: IPS

De werkgroep Burgers voor gentechvrij voedsel sluit zich van harte aan bij de conclusies van het VN-rapport en voegt daar het volgende aan toe: de gevolgen van patentering van gg-zaden worden steeds duidelijker:

  1. Het wordt almaar moeilijker voor onafhankelijke onderzoekers om objectief onderzoek te doen naar de prestaties van gg-gewassen. Er staat bijna altijd wel een bedrijf  klaar om het veto uit te spreken over onderzoek dat “hun” gewas in een kwaad daglicht zou kunnen stellen. Zie het artikel in de New York Times
  2. Boeren in de VS en Canada worden eerst gepushed om gg-zaden aan te kopen en krijgen vervolgens een contract onder de neus geduwd waarin hun alle rechten op schadeclaims tegen het zaadbedrijf worden ontzegd, alsmede het recht om het zaad het volgend jaar te hergebruiken of de publiciteit te zoeken over geschillen die zouden rijzen met het zaadbedrijf.
  3. De gg-zaden zijn alleen te betalen en te gebruiken door rijke boeren die genoeg geld hebben om te voldoen aan alle bijkomende eisen die de teelt van gg-gewassen stelt. Voor veel arme boeren is de teelt van gg-gewassen allleen maar een economische fuik, eindigend in faillissement, wanhoop en dood.
  4. De kennis van lokale boeren en de genetische diversiteit in lokale zaden worden willens en wetens geëlimineerd ten gunste van een zeer beperkt aantal commerciële zaden die vooral bedoeld  zijn voor teelt in gigantische monoculturen. De gevolgen voor de voedselveiligheid in de wereld laten zich raden (zie Voedselveiligheid)

Het begint er de laatste jaren bijna op te lijken dat het een misdaad zou zijn dat een boer een gedeelte van zijn oogst gebruikt als zaaizaad voor het volgend jaar, of dat hij een gedeelte uitwisselt met zijn buurman. Niets is minder waar!  Het enige misdadige aan de zaak is het patentrecht op zaden, waar niemand om gevraagd heeft dan alleen de belanghebbende bedrijven. Deze multinationals zijn bezig zich met veel sluwe PR een weg naar een sleutelpositie op de wereldvoedselmarkt te kopen. Wordt het niet eens tijd voor een mondiale discussie over de rechtmatigheid van patenten op levende organismen? In de VS heeft Monsanto een betekenisvolle testfase van gentech-gewassen bij de FDA handig weten te ontlopen door het inzetten van veel stromannen die in ampele hoeveelheden via de draaideurprocedure naar binnen werden gesluisd. Gaat hun dat in Europa ook lukken? Het lijkt er in ieder geval op dat er bij de Europese Commissie een aanzienlijk aantal functionarissen behoorlijk zit te slapen.

En waarom mogen zaadbedrijven patent nemen op landbouwzaden zonder er iets mee te doen? Hoe is het mogelijk dat zaden die eerst zonder enige vorm van compensatie zijn meegenomen uit ontwikkelingslanden, vervolgens ongehinderd in het Westen kunnen worden gepatenteerd en ijskoud uit de markt genomen? Dat is louter bedoeld om ruim baan te maken voor een klein aantal gemodificeerde zaden, die worden gepromoot alsof die de oplossing voor het wereldvoedselprobleem zouden vormen. Het is heel wrang om deze PR-machine gade te slaan, terwijl het helemaal niet uitgesloten is dat juist deze gg-gewassen de sleutelfactor zullen gaan vormen in een rampenscenario leidend naar de ineenstorting van de wereldvoedselvoorziening, te beginnen in het Westen. Dat zal veel te maken hebben met het wegvallen van miljoenen hectares monoculturen, die niet bestand zullen blijken tegen een nieuwe landbouwplaag waar de biotechnologie niet snel genoeg een antwoord op kan vinden. En dan hebben we het nog niet eens over de enorme oppervlakken die onbruikbaar zullen worden omdat superonkruiden de macht hebben overgenomen nadat die tegen een hele serie onkruidverdelgers resistent zijn geworden. Eerst glyfosaat, dan 2,4-D, dan 2,4,5-T, wat hebben we nog meer in de kast liggen?

Boeren die lokale zaden willen gebruiken die al eeuwenlang als cultureel erfgoed gelden worden opeens op de vingers getikt! Kan het nog veel gekker? Is onze veestapel binnenkort aan de beurt? Laten wij toe dat ons gezamenlijk eigendom, het resultaat van miljoenen jaren evolutie, op een achternamiddag even wordt ingepikt door een aantal grijpgrage multinationals?

Overheid wat is uw antwoord op de  aanbevelingen van Olivier de Schutter?

*) De multinationals hebben geen aansporing nodig om een zadenbank op te zetten, en plunderen daarvoor ook lokale zadenbanken in ontwikkelingslanden