Datum 24 februari 2012
Betreft Reactie brief “Nijmegen gentechvrije stad”

Dir-Gen. Milieu en Internationaal Veiligheid en Risico’s
Kenmerk I&M/BSK-2012/14755

Geacht college,

Bedankt voor uw brief ‘’Nijmegen gentechvrije stad’’. In deze brief deelt u ons mee dat de gemeenteraad het burgerinitiatief ‘Nijmegen gentechvrij’ heeft aangenomen en brengt u de bezwaren van de Nijmeegse bevolking tegen genetisch gemodificeerde gewassen over.

Om er voor te zorgen dat handelingen met genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s), waaronder de teelt van genetisch gemodificeerde gewassen, op een verantwoorde manier plaatsvinden, is dit onderwerp op Europees en nationaal niveau gereguleerd. Graag wil ik u, mede namens de Staatssecretaris van EL&I, via deze weg informeren over de voorschriften die zijn gesteld om een verantwoord gebruik van ggo’s te waarborgen. Daarbij zal ik ook ingaan op de juridische aspecten van het op lokaal niveau weren van genetisch gemodificeerde gewassen.

Voor handelingen met ggo’s gelden uitvoerige Europese regels 1). De desbetreffende richtlijnen en verordeningen bevatten procedures voor toelating tot de Europese markt van ggo’s. De voorwaarden die daarbij gelden, voorzien in een hoog beschermingsniveau voor mens en milieu. Voor wat betreft handelingen in de onderzoeksfase (zogenaamd ingeperkt gebruik en veldproeven) vormen de EU regels een raamwerk voor op nationaal niveau vorm te geven regels. In Nederland is de betreffende Europese regelgeving geïmplementeerd in het Besluit genetisch gemodificeerde organismen milieubeheer (Besluit ggo). Vergunningaanvragen voor het werken met ggo’s worden op grond van het Besluit ggo beoordeeld op risico’s voor mens en milieu die aan de werkzaamheden verbonden kunnen zijn.

De kern van de toelatingsprocedure van zowel de EU regels als het Besluit ggo wordt gevormd door de milieurisicobeoordeling. Van belang voor de milieurisicobeoordeling zijn o.a. de eigenschappen van het ggo, de eigenschappen van het milieu waar het ggo in wordt geïntroduceerd en de mogelijke interactie die kan optreden tussen het ggo en dat betreffende milieu. In alle gevallen geldt dat de risico’s voor mens en milieu verbonden aan de activiteiten aanvaardbaar moeten zijn. De Commissie Genetische Modificatie (COGEM) verleent technisch wetenschappelijk advies bij deze beoordelingen.

Wanneer een genetisch gemodificeerd gewas eenmaal in de zorgvuldige EU beoordelingsprocedure veilig is bevonden en tot de EU markt is toegelaten, kan het in principe overal binnen het Europees grondgebied worden gebruikt, geteeld en verkocht. Om ongewenste vermenging en daaruit voortvloeiende economische schade te voorkomen kunnen EU lidstaten maatregelen nemen over het naast elkaar bestaan van biologische teelt, conventionele teelt en de teelt van genetisch gemodificeerde gewassen. Dit wordt co-existentie genoemd. In Nederland zijn co-existentieafspraken vastgelegd in een verordening van het Productschap Akkerbouw. Met deze afspraken wordt o.a. gewaarborgd dat ongewenste vermenging van toegelaten en vergunde genetisch gemodificeerde gewassen met biologische en gangbare gewassen en de mogelijke daaruit voortvloeiende directe economische schade, wordt voorkomen.

De zorgvuldige veiligheidsbeoordeling en de co-existentiemaatregelen bieden tezamen voldoende waarborgen voor de verantwoorde teelt van genetisch gemodificeerde gewassen. Ik vind daarom het uitroepen van ggo-vrije gebieden niet nodig.

Daarbij merk ik op dat de toelating van ggo’s door de eerder genoemde Europese regelgeving volledig geharmoniseerd is. Daardoor is er voor lidstaten geen ruimte om de teelt van genetisch gemodificeerde gewassen te beperken of verbieden, anders dan binnen de door de Europese regelgeving geboden ruimte. De ruimte die de Europese regelgeving biedt om de teelt van genetisch gemodificeerde gewassen te reguleren, ligt met name op het terrein van co-existentie. Zoals ik hierboven al aangaf, wordt deze ruimte ingevuld door de verordening van het Productschap Akkerbouw.

Overigens wordt op dit moment in de EU onderhandeld over een voorstel van de Europese Commissie tot wijziging van Richtlijn 2001/18/EG die lidstaten nieuwe mogelijkheden kan bieden om de teelt van toegelaten genetisch gemodificeerde gewassen op hun grondgebied te beperken of te verbieden. De Tweede Kamer heeft een motie 2) aangenomen die de regering verzoekt ervoor te pleiten dat maatregelen die in de toekomst op basis van dat voorstel zouden kunnen worden genomen, voor het gehele grondgebied van een lidstaat dienen te gelden.

Hiermee geeft de Tweede Kamer aan dat de uitzonderingsmogelijkheid voor het gehele grondgebied moet gelden en niet voor de regio’s.

Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend,

DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU,

Joop Atsma

1) Belangrijkste EU ggo regels: richtlijn 2001/18/EG, verordening 1829/2003/EG, verordening 2009/41/EG.

2) Kamerstukken II, 2010–2011, 27 428, nr. 199. Vooraf: de Staatssecretaris bezigt vrijwel steeds de term ggo’s, terwijl toch in de bijlage  die hij heeft ontvangen expliciet alleen de toelating van genetisch gemodificeerde gewassen (ggg’s) ter discussie wordt gesteld, en de risico’s daaraan verbonden bij gebruik in de landbouw.

De Staatssecretaris neemt voor kennisgeving aan dat 4000 Nijmeegse burgers een uitspraak hebben gedaan met betrekking tot hun ontevredenheid over de houding die de nationale overheid aanneemt ten aanzien van de introductie van ggg’s. Hij stapt ook heen over het feit dat de ontevredenheid van zoveel Nijmeegse burgers wordt gedeeld door 61% van de Europese burgers, getuige de Eurobarometer die de EU in oktober 2010 heeft uitgebracht over dit onderwerp (Winds of Change).

Hiermee is de toon van zijn antwoord aan B&W gezet: in het verdere verloop van de brief wordt breed uitgemeten hoe verantwoord en veilig handelingen met ggo’s wel kunnen plaatsvinden, nu dit onderwerp op nationaal en Europees niveau is gereguleerd. Alsof dat ook maar iets zegt over de kwaliteit van de opgestelde regels!
‘De voorwaarden die daarbij gelden, voorzien in een hoog beschermingsniveau voor mens en milieu’ zo meldt Atsma tevreden over de procedures die gelden voor toelating van ggg’s tot de Europese markt. In de ogen van de werkgroep Burgers voor gentechvrij voedsel legt hij daarmee de vinger precies op de zere plek: de geldende regels zijn juist géén garantie voor de veiligheid van mens en milieu en dienen hoognodig ter discussie te worden gesteld, voordat er grote aantallen ggg’s het veld op komen draven, die, zoals Prof. Huberook laat zien, de nodige gebreken vertonen.

Een belangrijk probleem in dit verband is de EFSA (de instantie voor voedselveiligheid, die voor Europa de risicobeoordelingen opstelt), omdat de onafhankelijkheid van dit instituut al jaren punt van discussie is voor een aantal lidstaten. Helaas hoort Nederland daar niet bij; in Nederland is alles erop gericht onder het zingen van innovatiemantra’s zoveel mogelijk ggg’s zo snel mogelijk toegelaten te krijgen en komt het dus minder goed uit de ggg’s die op de nominatie staan voor goedkeuring nu eens kritisch te gaan bekijken. De rebellerende lidstaten daarentegen verwijten het EFSA-instituut veel te weinig moeite te doen om de risicobeoordelingen die door de aanvragende bedrijven zelf worden opgesteld, tegen het licht te houden en daar ook eens wat onafhankelijke rapporten naast te leggen. De kern van de milierisicobeoordeling in Europa roept dus al vragen op. Hoe kan Europa hier nu ooit de toepassing van het voorzorgsbeginsel op baseren?

‘In alle gevallen geldt dat de risico’s voor mens en milieu verbonden aan de activiteiten aanvaardbaar moeten zijn”, zo theoretiseert  Atsma nog even verder. Hij laat echter nergens blijken dat hij zich in de praktijk op de hoogte heeft gesteld van de interacties tussen de ggo’s en het milieu die zich met name in de VS al voordoen, dankzij een agro-industrie die in het grijze gebied tussen regering en bedrijfsleven kwistig met miljoenen strooiend alle kansen krijgt de regeltjes voor de toelating van ggg’s naar believen te versoepelen. De USDA (Ministerie van Landbouw in de VS) heeft nu zelfs bedacht dat de agro-industrie ook zijn eigen milieueffectrapportages mag schrijven. Laat het even voldoende zijn om alle resistentie-problemen optredend bij onkruiden en insecten in de gentechlandbouw te vermelden, en de eerste meldingen in de medische literatuur dat toxines afkomstig van ggg’s gewoon kunnen worden aangetoond in het bloed van bevolkingsgroepen die helemaal niets met gg-landbouw van doen hebben.

De stelling van Atsma dat met de zogeheten coëxistentieafspraken wordt voorkomen dat ongewenste vermenging van toegelaten en vergunde ggg’s met biologische en gangbare gewassen wordt voorkomen evenals de mogelijke daaruit voortvloeiende directe economische schade, berust nergens op. In werkelijkheid is  coëxistentie niet mogelijk, wanneer men bedenkt dat die alleen gegarandeerd is als die berust op het fysiek tegenhouden van stuifmeel, bijen en niet te vergeten het wegtransport van de geproduceerde gg-voedingsmiddelen. Wellicht kan de Staatssecretaris een weekje Spanje inlassen, om met eigen ogen te ontdekken hoe moeilijk het is om ggg’s gescheiden te houden van biologische en reguliere landbouw, en hoeveel schade het toebrengt aan biologische boeren, die gewoon uit hun beroep worden gedrukt door de economische gevolgen.

Ons inziens is er overigens wel degelijk ruimte voor lokale beschermingsmaatregelen, als men Artikel 26bis (nieuw) van de Richtlijn 2001/18/EG erbij pakt en de conclusies 15 t/m 18 van de Milieu Raad van 4 december 2008, waarin het mandaat voor het instellen van ggo-vrije zones langs kwetsbare (natuur)gebieden heel duidelijk wordt onderstreept.

Is het trouwens niet curieus dat er juist op dit moment in de EU wordt onderhandeld over wijziging van die Richtlijn 2001/18/EG? Waarom zou dat nodig gevonden worden als het waar is dat die Europese regelingen zo goed in elkaar steken?

Wij denken meer dan ooit tevoren dat het aannemen van een burgerinitiatief broodnodig was, als men het zelfgenoegzame en niet ter zake doende antwoord bekijkt dat de Staatssecretaris nu aan B&W van Nijmegen heeft gezonden. ‘Hoe voorkom ik dat ik in Nijmegen een zinnige discussie moet voeren’, zal hij gedacht hebben.

Laat de heer Atsma zich nu eens serieus gaan beraden over de vraag of wij in Europa hetzelfde recept voor disaster moeten overnemen dat de multinationals al omstandig in Amerika voor ons hebben uitgeprobeerd. President Obama volstaat bij dit alles met toekijken hoe de klasse van kleine boeren wordt vermalen door een agro-industrie die alsmaar meer geld nodig heeft. Zijn beloftes over etiketteren van ggo-voedsel lijkt hij na zijn verkiezing glad vergeten te zijn.

Denkt de heer Atsma nu echt dat onze boeren in Europa van de agro-multinationals een  gentleman-behandeling gaan krijgen als deze bedrijven ook in Europa hun patentrechten komen verzilveren? Wij wilden hem wijzer hebben; de manier waarop de staatssecretaris even door Monsanto in de beklaagdenbank wordt gezet als hun bestrijdingsmiddel Roundup na een motie van de 2e Kamer verboden dreigt te gaan worden, spreekt boekdelen. En dan gaat het alleen nog maar over particulier gebruik!

De werkgroep

  ]]> http://gentechvrijvoedsel.nl/archives/antwoord-atsma-bw-nijmegen/feed 0 http://gentechvrijvoedsel.nl/archives/persistent-dna http://gentechvrijvoedsel.nl/archives/persistent-dna#comments Fri, 10 Feb 2012 12:12:01 +0000 vogeltje http://gentechvrijvoedsel.nl/?p=5671 Een steeds groter wordend probleem, met name in ziekenhuizen en verpleeghuizen is de toenemende resistentie van bacteriën tegen allerlei antibiotica. Denk maar even aan de MRSA-bacterie, (Multi-Resistant Staphilococcus Aureus), de ESBL  (Extended Spectrum Bèta-Lactamase), een verzamelnaam voor een groep enzymen die door de ESBL-vormende bacteriën gemaakt worden, en tenslotte nog recentelijk de EHEC, een variant van de E. coli-bacterie die resistent bleek te zijn tegen 8  verschillende antibiotica en net als ESBL ook op voedingsgewassen wordt gesignaleerd .

Een studie in het ACS journaal Environmental Science and Technology heeft nu aangetoond dat het DNA van antibiotica-resistente bacteriën zelfs in leven kan blijven in waterzuiveringsinstallaties die gebruik maken van de meest moderne technieken.

Het rioolwater dat bij waterzuiveringsinstallaties arriveert, bevat tegenwoordig steeds meer antibiotica-resistente bacterie-stammen. Timothy M. LaPara en zijn collega’s hebben nu in een onderzoek aan de Duluth waterzuiveringsinstallatie in Minnesota vastgesteld dat het gezuiverde afvalwater nog steeds significante hoeveelheden van het resistente DNA bevatte op het moment dat het water weer werd geloosd op het oppervlaktewater. Het water werd op 13 locaties bemonsterd en geanalyseerd met behulp van qPCR (quantitative Polymerase Chain Reaction).  Bij deze methode onderzoekt men de watermonsters direct op de aanwezigheid van resistente genen. Er werden bijvoorbeeld 3 gen-sequenties aangetroffen die bacteriële resistentie tegen tetracyclines veroorzaken, een groep van antibiotica die wordt ingezet tegen aandoeningen zoals acne, SOA’s, anthrax en builenpest.

Bron: http://www.terradaily.com

Rioolwaterzuivering is dus geen eindpunt voor  resistent DNA, maar het zoveelste tussenstation in de verdere verspreiding van antibiotica-resistentie via sloten en plassen, waarvan het water vervolgens weer voor besproeiing wordt gebruikt en op die manier allerlei landbouwgewassen besmet.

Ook het genetisch gemodificeerd DNA van gg-gewassen (met in veel gevallen ook antibiotica-resistente genen) is een vorm van DNA die niet volledig wordt afgebroken. Naarmate de bodem meer last heeft van de overmaat aan bestrijdingsmiddelen die samengaat met de teelt van ggg’s, kan antibiotica-resistent DNA makkelijker overspringen op bodembacteriën. Dat heeft te maken met de eliminatie van bodemorganismen die normaal voor vertering van plantenresten zorg zouden moeten dragen,  maar door de aanwezige bestrijdingsmiddelen een kopje kleiner zijn gemaakt. Op die manier wordt de plaats van essentiële bodemorganismen ingenomen door schadelijke ziekteverwekkers die drager van het antibiotica-resistente DNA zijn geworden

Een derde kanaal waarlangs antibiotica-resistent DNA op bodembacteriën kan overspringen, is via de mest van vee dat preventief wordt behandeld met antibiotica en op die wijze fungeert als fabriek waar -volkomen onnodig- antibiotica-resistente bacteriën worden geproduceerd.

Er zijn dus meerdere wegen die naar een antibiotica-resistent Rome leiden!

Het is voor het vijfde achtereenvolgende jaar dat de afzet van MON810 in Frankrijk stil ligt. De Franse bond van maistelers (AGPM) wil het verbod aanvechten. Monsanto zelf meldt geen zaad van de transgene mais MON810 te zullen verkopen in Frankrijk, omdat ook landbouwminister Bruno LeMaire van Frankrijk zich blijft verzetten tegen de transgene maïs op Franse bodem, in weerwil van het oordeel van de Franse Raad van State, die het teeltverbod onwettig vindt (de Franse raad had het Europese Hof om advies gevraagd in deze zaak).

In 1998 werd MON810 als eerste gg-gewas toegelaten voor teelt in de EU. In 2004 werd 17 hectare MON810 in Frankrijk geteeld. Dat groeide naar 22.135 hectare in 2007. Daarna werd de teelt verboden.

Bron: o.a sciencesetavenir.fr en agd.nlB

Update 21 februari 2012

De Franse regering heeft opnieuw aan de Europese Commissie gevraag om de toelating voor het telen van de MON810 maïs van Monsanto te schrappen. De overheid baseert zich hiervoor op nieuwe wetenschappelijke studies, zo stelt ze. Een eerste moratorium op de teelt van GGO’s in Frankrijk in februari 2008 werd door het Europees Gerechtshof en de Raad van State nietig verklaard. De regering had op 28 november nog haar tegenkanting tegen de teelt van GGO’s uitgesproken en de Franse minister van ecologie Nathalie Kosciusko-Morizet had er zich toe verbonden tegen februari opnieuw het verbod op de teelt van deze maïs op Frans grondgebied te vragen.
Volgens de regering steunt die vraag op nieuwe wetenschappelijke studies, met name een advies van het Europees Voedselagentschap van 8 december 2011, waarin zou worden aangetoond dat de teelt van deze maïs belangrijke risico’s voor het leefmilieu meebrengt.
Het advies van het Europees Voedselagentschap slaat op de maïs Bt 11, maar volgens de Franse regering kunnen veel problemen die toegeschreven worden aan die maïs ook gelden voor de MON 810 maïs.
“Indien de Europese Unie niet op ons verzoek ingaat, kunnen wij nog de vrijwaringsclausule inroepen, zoals reeds zes andere Europese lidstaten hebben gedaan”, zo voegde de Franse minister er nog aan toe.

Bron: http://www.landbouwleven.be

Presentaties en verslagen van de deelnemers legden een verband tussen klinische waarnemingen aan een reeks aandoeningen, en de leefomstandigheden van mensen die systematisch worden blootgesteld aan het spuiten met Roundup, het herbicide dat standaard op Roundup Ready gewassen wordt toegepast. De aandoeningen omvatten vergiftiging, uitzonderlijk veel voorkomende miskramen en geboorteafwijkingen bij babies die levend worden geboren in de steden onderworpen aan Roundup-bespuitingen.

Daarnaast wordt er meer kanker geconstateerd bij kinderen en volwassenen, en ernstige ziekten zoals Henoch–Schönlein purpura, toxische leveraandoening en zenuwafwijkingen. De medici, van wie velen al meer dan 25 jaar in dezelfde gemeenschap praktiseren, constateerden dat dergelijke gezondheidsproblemen daar voorheen zeer ongebruikelijk waren en uitsluitend gerelateerd aan het systematisch gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Het rapport bevat een groot aantal details over DNA-beschadiging, dat de resultaten bevestigt van lab-onderzoek aan glyfosaat en aan AMPA, een afbraakproduct van glyfosaat.  Daarnaast bespreekt het rapport neurologische ontwikkelingsproblemen. Het rapport kan hier worden gedownload.

Bron: http://www.biosafety-info.net

Dit markeert het moment waarop de Bt-resistente versie van de kever kan beginnen aan zijn opmars over zo’n 15 miljoen hectare in de VS en 58 miljoen hectare wereldwijd, die is ingezaaid met Bt-mais. Volgens een bericht van Bloomberg is ook in de staat Illinois al onderzoek gestart naar een maiswortelkever die schade aan Bt-mais veroorzaakt. Michael Gray, onderzoeker van de University of Illinois, kan nog niet bevestigen dat de kever ook daar resistent is geworden tegen het Bt-toxine, maar dat Monsanto’s Bt-mais ook in Illinois al omvalt als gevolg van vraat van deze kever is alarmerend genoeg. Daarnaast komen ook uit Minnesota en Nebraska, alsmede Colorado, South Dakota en Wisconsin ondertussen (dec. 2011) gelijkluidende meldingen binnen.
Dat Monsanto een en ander heeft zien aankomen is af te leiden uit het feit dat in 2009 al de SmartStax mais werd geïntroduceerd, die een tweede Bt-toxine produceert dat afwijkt van het eerste toxine. ‘Als SmartStax wordt gebruikt in afwisseling met andere gewassen en de SmartStax steeds met een andere, niet-resistente maissoort wordt gecombineerd, kan het nut van deze nieuwe insectenbestrijdingstechnologie worden verlengd’, zo zei Lee Quarles, een woordvoerder van Monsanto daarover. Daarmee gaf hij al aan dat elke nieuwe resistentie na verloop van tijd weer door de natuur wordt ingehaald. En hij was verstandig genoeg om erbij te vermelden dat je niet jaar in, jaar uit hetzelfde gewas moet verbouwen. Nu nog even afwachten of boeren dat advies inderdaad gaan opvolgen. In het verleden lukte dat nooit zo best.

Het EPA (Environmental Protection Agency, het milieu-agentschap in de VS) is heel duidelijk in zijn oordeel over de SmartStax-oplossing van Monsanto: het toepassen van SmartStax in een gebied waar de kevers al resistent zijn tegen een Bt-toxine, versnelt alleen maar het resistent worden tegen andere Bt-toxines. Het EPA wil nu dat boeren de resistente kever gaan bestrijden met conventionele herbiciden, terwijl Monsanto’s bedoeling met Bt-mais juist is de conventionele herbiciden overbodig te maken! Als kritisch toetje meldt het EPA ook nog even dat het monitoring programma van Monsanto om resistenties op te sporen ‘te kort schiet’.

In het rode gebied werd Diabrotica in 2010 aangetroffen; het blauwe gebied betreft vindplaatsen van eerdere datum

Mensen die niet van nadenken houden konden tot voor kort nog aannemen dat de resistente maiswortelkever netjes binnen de grenzen van de Amerikaanse staat Iowa zou blijven, of van Illinois. In december 2011 echter begonnen ook meldingen uit Minnesota, Nebraska en andere staten binnen te druppelen. De rest van de wereld kan daar nu wel uit afleiden dat de resistente versie van deze kever onvermijdelijk ook een keer in Europa zal opduiken. Volgens de laatste berichten is in West-Europa de maiswortelkever tot op heden alleen rond een aantal grote vliegvelden gesignaleerd. Maar we kunnen aannemen (zie pag. 23/24) dat de kever vroeg of laat vanuit Noord-Italië of Oost-Europa (waar hij zich al gevestigd heeft) ook in onze regionen permanent zal neerstrijken, en gezien de individuele Diabrotica-vondsten rond West-Europese internationale luchthavens is het niet eens uitgesloten dat de Bt-resistente versie van deze maiswortelkever hier vanuit de VS nog eerder arriveert dan zijn traditionele soortgenoot uit Noord-Italië of de Balkan!

Nog een vraagje van de werkgroep: wat raar dat volgens bovenstaand kaartje in heel Spanje geen maiswortelkever is aangetroffen! Daar worden toch flinke hoeveelheden Bt-mais verbouwd (in 2011 meer dan 80.000 hectare MON810) Zouden de Spanjaarden die mais alleen voor de lol verbouwen?

Bron: http://www.huffingtonpost.com en Bloomberg

*) Niet alleen insecten, maar ook onkruiden kunnen resistent worden tegen pesticiden die te vaak en te veel worden toegepast. Vandaar het ontstaan van de zg. ‘superweeds‘. En kijk ook eens naar de film van Michael Hart.

Nijmegen gentechvrije stad                   PERSBERICHT

De gemeente Nijmegen stuurt vandaag een brief naar de ministeries van Infrastructuur en Milieu en van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie om aan te kondigen dat Nijmegen een gentechvrije stad wil zijn. De gemeente wil geen teelt van genetisch gemodificeerde gewassen op haar grondgebied. Op 29 juni heeft de gemeenteraad de stad gentechvrij verklaard. Aanleiding is een burgerinitiatief dat door 4000 burgers is ondersteund.

De kern van het burgerinitiatief is dat burgers verontrust zijn over het beleid dat Europese en nationale overheden voeren over de toelating van genetisch gemodificeerde gewassen (ggg’s) op de Europese markten. De Nijmeegse gemeenteraad deelt de ongerustheid en wil de reguliere en biologische landbouw in Nijmegen gentechvrij houden. Ook wil zij aandacht voor de uitwassen die verbonden zijn met de productie van ggg’s

In de brief aan beide ministeries geeft de gemeente aan dat de introductie van ggg’s in ons voedsel en leefmilieu onvoldoende gebaseerd is op een wetenschappelijke analyse van de risico’s voor de menselijke gezondheid en de landbouw. Bovendien is er weinig bekend over de gevolgen van de verspreiding van ggg’s voor de biodiversiteit en voor een duurzame voedselvoorziening.

Bron: persbericht Nijmegen

De tekst van de brief vindt u elders op deze site.

De ene dag geven ze een aantal Beierse imkers gelijk die hadden geklaagd over GGO-stuifmeel dat was aangetroffen in hun honing; de volgende dag krijgt Frankrijk een veeg uit de pan vanwege het feit dat het geen tijdelijk teeltverbod op de MON810-mais van Monsanto had mogen instellen.

In zaak C-442/09 ging het om een aanklacht van een aantal Duitse imkers tegen de Freistaat Bayern, vanwege  economische schade geleden als gevolg van contaminatie van hun honing en van hun stuifmeel bevattende voedingssupplementen. De oorzaak was te vinden op naburige akkers, waar de genetisch gemodificeerde MON810-mais van Monsanto verbouwd werd, die natuurlijk door de nietsvermoedende bijen was bezocht en dus besmetting van de honing met GG-stuifmeel had opgeleverd.
Hoe hoog de besmettingsgraad van de honing was en of die bedoeld of onbedoeld besmet was geraakt maakte in dit verband niet uit: de honing was een GG-voedingsmiddel geworden dat nog niet op de markt was toegelaten. Het Hof oordeelde in deze zaak dat een dergelijk voedingsmiddel volgens Verordening 1829/2003 eerst op veiligheid moest worden onderzocht en goedgekeurd*) voordat het op de markt kon worden gebracht.
Een uitspraak die Monsanto en de Europese Commissie graag anders hadden gezien: het Hof haalde daarmee even een streep door het versoepelde tolerantiebeleid dat eerder door de Commissie was ingezet. In juni nog had de Commissie een nieuwe veevoederverordening aangenomen die het mogelijk maakte dat Low Level Presence van niet-toegelaten (maar wel veiligheidsbeoordeelde) GGO’s werd toegestaan bij de import van veevoeder. De Commissie wilde dit ook voor humane voedingsmiddelen doen, maar had dat maar even uitgesteld omdat het voorstel te veel weerstand ondervond van de lidstaten.

Of dit alles nu gaat betekenen dat de Beierse imkers daadwerkelijk hun schadevergoeding gaan krijgen, zal afhangen van het oordeel van de rechter in de Duitse bodemprocedure: het Europese Hof was in deze zaak alleen maar om haar mening gevraagd. De verwachting is echter dat de imkers wel een flinke schadevergoeding toegewezen zullen krijgen. Zij kunnen immers hun honing niet meer legaal op de markt brengen. Mogelijk zal de mais-boeren zelfs opgelegd worden maatregelen te treffen ter voorkoming van verspreiding van het stuifmeel (wat vrijwel neerkomt op het onmogelijk maken van GGO-teelt), of er komt een plaatselijk GGO-teeltverbod in de buurt van imkers, zoals wel eerder is gebeurd.

En dan de volgende dag: de zaak van Monsanto tegen de Franse staat, inzake de rechtmatigheid van het instellen van een tijdelijk teeltverbod (moratorium) voor MON810-mais, een Bt-variëteit die al in 1998 was goedgekeurd door de Commissie. Na de overwinning voor GGO-tegenstanders in de ‘Beijerse GGO honing-zaak’  verliep de dag wel even wat anders, en konden Monsanto en de EU Commissie een overwinning claimen. Niet alleen ten opzichte van Frankrijk, maar ook (deels) tegen soorgelijke moratoria in andere landen als Oostenrijk, Duitsland, Griekenland, Hongarije en Luxemburg. Het oordeel van het Hof hield in dat Frankrijk geen geldige reden had om noodmaatregelen af te kondigen tegen een door de EC goedgekeurd gewas. Zie verder het Nederlandstalige persbericht:

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2011-09/cp110086nl.pdf

Het was zeker een belangrijke overwinning voor Monsanto en de Europese Commissie te noemen, maar het valt nog maar te bezien wat de uiteindelijke consequenties zullen zijn. De uitspraak ten gunste van de Duitse imkers zal het debat over regels voor coëxistentie, aansprakelijkheid en nul-tolerantiebeleid zeker weer in volle hevigheid doen losbarsten, tot grote frustratie van de Commissie, en de uitspraak tegen het Franse moratorium zal de lidstaten en het Europarlement alleen nog maar MEER overtuigen van de noodzaak het povere voorstel van de Commissie voor nationale teelt-verboden**) , flink aan te scherpen. Dat is natuurlijk het laatste dat de Commissie en Monsanto willen….
Kortom: wordt vervolgd!

Bron: vrij naar Thijs Etty, IVM-VU, Amsterdam

Naschrift 18 januari 2012: In Frankrijk is men nog niet klaar voor het opheffen van het moratorium. Franse bijenhouders hebben 6 januari 2012 in een bedrijfsbezetting bij Monsanto in Monbéqui hun regering te verstaan gegeven dat het toelaten van de MON810-maisvariëteit geen goed idee  is en willen een algemeen verbod op ggg’s.  De Franse minister van Milieu heeft daarop de toezegging gedaan dat MON810 nog een jaar verboden blijft.

*) Coëxistentie: voor de biologische sector een wassen neus
Voor een goedgekeurd GG-voedingsmiddel dient op het etiket te worden aangegeven welke ingrediënten (onbedoeld) meer dan 0,9% GGO’s bevatten. Een biologische imker schiet daar echter niet veel mee op, want ELK verontreinigingsniveau is voldoende om zijn biologische certificaat kwijt te raken. Of dat nu betekent dat dus elk potje honing moet worden onderzocht op het niveau van de contaminatie met gg-stuifmeel is de werkgroep nog niet duidelijk. Of zouden de bijtjes weten naar welke korf ze de honing met het gg-stuifmeel moeten brengen? In het eerste geval moeten er hoge kosten gemaakt worden voor analyse van de honing. Wie betaalt dat?
Dat is een vraag waar de meeste overheden nog met een grote boog omheen lopen. Maar als de principes van de biologische landbouw zijn erkend door de EU, zegt men daarmee ‘nee’ tegen de basisgedachte van coëxistentie (een beetje verontreiniging is toch niet onredelijk). Het Hof vermeed echter een uitspraak over deze fundamentele discrepantie tussen het coëxistentie-principe en de nul-tolerantie, die voor de biologische bedrijfstak een essentiële conditie is. Het Hof bleef steken in de uitspraak dat de verontreinigde honing eerst had moeten worden toegelaten als GG-voedingsmiddel en ging weer over tot de orde van de dag.

**) De wisseltruc van John Dalli
Dit voorstel was een uitgekookte zet van Eurocommissaris John Dalli, om de toelating van nieuwe gg-gewassen op Europees niveau te vergemakkelijken en de nationale overheden op te zadelen met een achterhoede-discussie over het wel of niet toelaten van GGO-teelten, waarin de mogelijkheden om een gewas te verbieden niet meer voor het oprapen liggen.

Voordelen van gentechnologie
Want gentechnologie kan mooie dingen opleveren: ‘Wij zijn hier op de universiteit bijvoorbeeld op zoek naar genen die aardappels duurzaam resistent kunnen maken tegen de aardappelziekte Phytophthora infestans. Sommige aan de aardappel verwante soorten hebben die genen van nature in zich; wij zoeken met behulp van moleculaire technieken naar die resistentiegenen. Hebben we zo’n gen gevonden, dan brengen we dat vervolgens in in onze aardappelrassen. Nieuwe aardappelrassen worden daarmee aan onze universiteit niet ontwikkeld, wij doen fundamenteel onderzoek dat ons meer leert over resistentiegenen en dat veredelaars bouwstenen aanreikt om in de toekomst een stuk sneller tot aardappelrassen met de gewenste resistentie te komen .’
En dat is niet het enige voordeel: ‘Als we planten kunnen kweken met een duurzame resistentie tegen aardappelziekte, scheelt dat enorm in het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.’
Voorkomen is beter
Lucas Buur, indiener van het burgerinitiatief, denkt er anders over. ‘Onderzoekers roepen vaak dat ze alles in de hand hebben, maar in de praktijk blijkt dat de natuur reageert op de toegepaste techniek. Zo is bijvoorbeeld onkruidresistentie ontstaan, waardoor alleen maar meer gif in het milieu gebracht is. We moeten nog zien of duurzame resistentie tegen aardappelziekte mogelijk is door middel van gentechnologie en welke overwachte problemen er op zullen duiken.’
Niettemin, haast 1) Buur zich te zeggen: het burgerinitiatief is niet op de eerste plaats op onderzoek in het lab gericht, maar vooral op wat er buiten in de natuur en in de landbouw gebeurt en nog kan gaan gebeuren 2). ‘Je kunt wachten tot er een boer komt die gentech gaat verbouwen, maar het is slimmer om conflicten voor te zijn. Het ‘gentechvrij’ slaat wat ons betreft 3) vooral op wat de gemeente zelf kan doen, bijvoorbeeld in de vorm van gebiedsbescherming 4).’
Heel Nijmegen biologisch?
De meeste mensen zijn niet per definitie tegen elke vorm van gentechnologie, weet Lucien Hanssen, als onderzoeker verbonden aan het Centre for Society and Genomics, gevestigd aan de Radboud Universiteit. ‘Gentech toepassen in voedselproductie en landbouw, daar is een kleine meerderheid van de Nederlanders in grote lijnen op tegen. Maar dat is in Nederland amper aan de orde: in Nederland, en trouwens in heel Europa worden amper genetisch aangepaste gewassen geteeld.’
Nederland is wel een grote importeur van gentech-grondstoffen, vertelt Hanssen. Met name soja, dat als veevoer dient, wordt op grote schaal uit Zuid-Amerika ingevoerd. Dus waarom de Nijmeegse gemeenteraad dan instemt met een voorstel om de stad ‘gentechvrij’ te verklaren? ‘Eerlijk gezegd slaat dat nergens op. Het is een politieke claim die niet waar te maken is in de praktijk. Want dan moet je er namelijk voor zorgen er in Nijmegen geen producten meer te koop zijn waar gentech-grondstoffen aan te pas komen en meteen maar geen vlees meer eten. En dat is feitelijk alleen te realiseren door uitsluitend biologisch in te kopen. Wil je Nijmegen gentechvrij verklaren, dan zou iedereen in Nijmegen dat moeten doen. Dat is niet realistisch en dat moet een gemeenteraad die instemt met zo’n voorstel toch weten.’
Dirk Hart, net als Lucas Buur lid van de werkgroep Burgers voor gentechvrij voedsel, benadrukt dat zíj dat in ieder geval ook niet voorgesteld hebben: ‘Nijmegen gentechvrij verklaren is inderdaad een politieke uitspraak, maar niet om biologisch koopgedrag op te leggen. Iedereen mag zelf bepalen hoe gezond hij wil eten. Het Burgerinitiatief gaat juist over keuzevrijheid.’

Niet goed voor innovatieklimaat
Er is een tweede reden waarom Hanssen, die zich bezighoudt met de vraag hoe nieuwe technologieën hun weg vinden in de samenleving, het niet verstandig vindt dat de gemeenteraad heeft ingestemd met het initiatief, dat gesteund werd door 4000 burgers (minder dan 3 procent van de Nijmeegse bevolking) . ‘Uit onderzoek blijkt steeds dat mensen niet tegen nieuwe technologieën zijn, mits zaken als veiligheid en risico’s goed geregeld en beheersbaar zijn. Door dit voorstel over te nemen, wekt de raad de suggestie dat de Nijmeegse bevolking tegen high technology zou zijn. Dat lijkt mij niet verstandig met het oog op het Nijmeegse innovatieklimaat, de deelname in nieuwe onderzoeksprogramma’s, het aantrekken van investeerders en uiteindelijk het creëren van nieuwe banen voor de Nijmegenaren zelf.’
Lucas Buur denk dat dat wel meevalt: ‘Onlangs heeft Heinz Nijmegen uitgekozen als vestigingsplaats voor een nieuw innovatiecentrum, en wat blijkt? Heinz werkt gentechvrij!’ Het een sluit het ander dus niet uit. 5) /Anja van Kessel

1) Luc Buur had geen haast, en hij heeft het niet gezegd, maar geschreven, in antwoord op een verzoek commentaar te leveren op het concept van Anja van Kessel
2) Letterlijk heeft Buur geschreven: ‘De gentechvrij-verklaring slaat op wat er buiten in de natuur gebeurt. Zo kan bv het biologisch bedrijf van Robert Koekoek die in de Ooij zijn land heeft, beschermd worden tegen gentechbesmetting met maatregelen die de gemeente neemt’.
3) Wat ons betreft: tussengevoegd door Anja van Kessel
4) weggelaten door Anja van Kessel: ‘en ook met betrekking tot haar eigen inkoopbeleid, de catering van de gemeente bv’.
5) ‘Het een sluit  het ander dus niet uit’ is toegevoegd door Anja van Kessel, maar suggereert door de plaatsing dat het ook nog deel uitmaakt van Luc Buur’s uitspraak.
De oorspronkelijke reactie van Luc Buur op het concept van Anja van Kessel vindt u hier. De gemeenteraad van Nijmegen heeft 29 juni jl. met een ruime meerderheid ingestemd met het burgerinitiatief ‘Nijmegen gentechvrij’ en heeft bij die gelegenheid het initiatief in zijn geheel overgenomen. Het Wetenschaps-nieuws van de RU laat over dit onderwerp twee wetenschappers aan het woord die gehoord hebben dat Nijmegen gentechvrij is verklaard, en gaarne bereid zijn daarover een verklaring af te leggen.
Voordat Gerard van der Weerden aan het woord gelaten wordt, haast het Wetenschapsnieuws zich om eerst de opmerkingen van de beheerder van de Proeftuinen en Genenbank nog even in het juiste perspectief te plaatsen: het Burgerinitiatief wordt neergezet als ‘claim’ en de titel ‘Nijmegen gentechvrij’ verheven tot ‘slogan’. Daarna wordt gemeld dat Gerard zich afvraagt of ‘zo’n slogan’ nu een goede discussie over het onderwerp bevordert en wat er nu bedoeld wordt met een gentechvrije stad? De werkgroep gaat daar graag op in. Wat het eerste deel van zijn vraag betreft: wij kunnen natuurlijk niet direct vaststellen wat Gerard onder een ‘goede’ discussie verstaat, maar wij vermoeden dat hij een open discussie bedoelt, waarin men zich verdiept in elkaars bijdragen aan de discussie. En de discussie zelf: die moet je eerst openen voordat hij ‘goed’ kan worden. Wat dat betreft denkt de werkgroep dat haar eerste doelstelling al bereikt is: de discussie is geopend. De werkgroep vindt het uitstekend om als eerste onderwerp de cisgenetische modificatie te bespreken, want daar doelt Gerard op als hij zich afvraagt wat er op tegen is om bijvoorbeeld genetisch materiaal van een plant in te brengen in een nauw verwante soort. De mening van de werkgroep is dat cisgenese niet wezenlijk verschilt van transgenese (de transfer van genen uit heel andere soorten), omdat de modificatietechniek hetzelfde is: het eindresultaat is precies even onvoorspelbaar. Geen enkele wetenschapper is tot op heden in staat gebleken om een stukje DNA precies te laten ‘landen’ in het ontvangende genoom, wat van groot belang is omdat naburige genen elkaar beïnvloeden. Hij moet dus maar afwachten hoe lang het duurt voordat hij een cel aantreft die na het inbrengen van een stukje DNA bij benadering de gewenste eigenschap vertoont en hopen dat het nieuwe stukje DNA bij de landing niet door elkaar gehusseld is. Een tijdrovende en dus kostbare geschiedenis. Zie ook de brief van Pusztai elders op deze site, en de opmerkingen van Mae-Wan Ho over het ‘klutsen’ van genen. Zij wijzen er ook op dat het belangrijkste euvel van de modificatietechnieken consequent onbesproken wordt gelaten: de grootste schade bij genetische modificatie treedt op doordat het ontvangende DNA ook op andere plaatsen in het genoom reageert op de ‘schokgolven’ die de ‘landing’ van het nieuwe stukje DNA veroorzaakt. Daarom ook worden meerdere eigenschappen gewijzigd. Met andere woorden: een nieuwe eigenschap komt nooit alleen, maar heeft altijd nog een aantal (meest foute) ‘vriendjes’ bij zich.
Voordelen van gentechnologie
Dat brengt ons bij de bemoeienis van de RU bij het zoeken naar Phytophthora-resistente genen. In dat verband wordt gezegd: ‘gentechnologie KAN mooie dingen opleveren’. Het woordje ‘kan’ staat daar nu al meer dan 30 jaar, terwijl de biologische landbouw al minstens 6 Phytophthora-resistente rassen heeft voortgebracht. Maar wij willen het ook graag hebben over de gemodificeerde mais, koolzaad, soja en katoen, die op grote schaal worden verbouwd in Noord- en Zuid-Amerika en tot op heden vooral lelijke dingen hebben opgeleverd. Wat er met vee gebeurt dat op een gg-maisdieet wordt gezet kunt u hier bekijken. Zie ook de uitleg van Prof. Don Huber. Wij zouden er in Europa goed aan doen daarover eens wat te gaan nadenken. Zoals hierboven al opgemerkt: de werkgroep spreekt zich niet uit tegen plantgenetisch onderzoek gericht op het ontrafelen van het genoom van gewassen: het bepalen van de volgorde van de basenparen op het DNA vindt plaats in het laboratorium. Waar de werkgroep aandacht voor wil is dat in een vervolgfase de gemodificeerde planten (om het even of het nu aardappelen, mais, soja of alfalfa betreft) in het vrije veld de kans wordt gegeven om zich met bestaande rassen te vermengen, ZONDER DAT BEHOORLIJK WORDT ONDERZOCHT WAT OP TERMIJN DE GEVOLGEN VOOR MILIEU OF GEZONDHEID ZULLEN ZIJN. En natuurlijk: aardappelen zijn vooral zelfbestuivend en vermengen zich minder snel met naburige gewassen dan koolzaad of alfalfa. De verspreidingsdynamiek is niet voor elk gewas hetzelfde. Daar gaat het hier niet om. De vraag is niet OF, maar WANNEER de vermenging gaat plaatsvinden. Waar we hier over praten is het voorzorgsprincipe: bij twijfel NIET inhalen. ‘Voorkomen is beter’ zou Luc Buur zeggen. Zie verder diens bijdrage in het artikel links, met dien verstande dat de werkgroep niet ‘voornamelijk’, maar ‘uitsluitend’ gericht is op wat er buiten in de natuur en in de landbouw gebeurt.
Heel Nijmegen biologisch?
Lucien Hanssen van het CSG spreekt behoorlijk laatdunkend over de meerderheid die tegen toepassing van gentech in landbouw en voedselproductie is; alsof dat er helemaal niet toe doet zolang het er niet is. Het argument dat je je nergens druk over hoeft te maken totdat je er middenin zit slaat nergens op, eerlijk gezegd. Wie dat argument verzonnen heeft mag zichzelf een schouderklopje geven, want het is een dooddoener die desondanks lokaal furore maakt. Wij zijn wel nieuwsgierig of Lucien Hanssen dezelfde mening zou aanhangen als hij in Spanje als biologisch boer steeds meer naburige biologische bedrijven op de fles zag gaan vanwege de besmetting van hun gewassen met genetisch gemodificeerde Bt-mais elders uit de streek; in Spanje is dat al harde realiteit.
Hanssen noemt langs zijn neus weg even de import van met name gg-soja uit Zuid-Amerika, maar alleen om aan te geven dat Nijmegen daar niet gentechvrij voor verklaard hoeft te worden. Zuid-Amerika is zo ver weg, lijkt hij te denken. Hij vermeldt wijselijk maar niet dat daar alleen om ONS vee te voeden al een oppervlak 4x zo groot als Nederland nodig is.
Al de ontbossing in de Amazone en de sociaal-economische ontwrichting van lokale boerengemeenschappen noemt Hanssen ook niet. Het hele verhaal van de RTRS: niet belangrijk genoeg. Dat leek de werkgroep nu juist wél een hele goede reden om Nijmegen gentechvrij te verklaren! En dat vlees, dat hoeft wat ons betreft niet van tafel, als we in Europa maar eens wat meer traditionele eiwitrijke gewassen gingen verbouwen. Zelfs het Europarlement is al op dat idee gekomen!
Mensen die roepen dat uit ‘Nijmegen gentechvrij’ voortvloeit dat heel Nijmegen plotsklaps biologisch moet gaan eten, zouden er goed aan doen het Burgerinitiatief eens door te nemen. De gemeente Nijmegen kan niet voorschrijven hoe gezond iemand moet eten. De gemeente kan wel zoeken naar mogelijkheden om eigen verantwoordelijkheid te nemen voor iets dat de nationale overheid nalaat: bescherming van onze keuzevrijheid. De bestaande landbouw dient beschermd te worden tegen gewassen die hun voordelen helemaal nog niet bewezen hebben en allesbehalve duurzaam blijken. De gemeente hoeft niet met de armen over elkaar te gaan zitten wachten op iets dat voorlopig toch niet komen gaat: behoorlijk onderzoek naar de gevolgen van de introductie van ggg’s. En tot die tijd lijkt het verstandig om de beker der ggg’s nog even aan ons voorbij te laten gaan.  Wat het Burgerinitiatief beoogt is dat Nijmegen uitspreekt dat de richting die de gentechlandbouw op veel plekken in de wereld inslaat, op z’n zachtst gezegd bedenkelijk is en lokale beschermingsacties rechtvaardigt, omdat nationale acties uitblijven. Wat er nu in Amerika gebeurt met de verspreiding van ggg’s moeten wij in Europa niet willen. Dat verdient nu onze serieuze aandacht (en die van Den Haag).
Niet goed voor innovatieklimaat?
Dat 4000 mensen minder dan  3 procent van de Nijmeegse bevolking vertegenwoordigen heeft Lucien Hanssen perfect uitgerekend. Dat dient echter niet verward te worden met de uitkomst van het onderzoek van de Eurobarometer, waarin wordt vastgesteld dat 63% van de Nederlanders en 61% van de Europeanen de introductie van ggg’s afwijst. Afleiden uit het percentage van 3% vóór het  Burgerinitiatief dat 97% van de Nijmegenaren ‘dus’ vóór high technology zou zijn, en dat ‘dus’ de gemeenteraad een onverstandige beslissing zou hebben genomen door het Burgerinitiatief te honoreren, is een gevolgtrekking die wij als werkgroep niet voor onze rekening durven nemen. Laten we eerst eens vaststellen wat Nijmegenaren precies onder high technology verstaan, of dat hetzelfde is als innovation en waarom wij alles wat daaronder valt zonder verdere kritische beschouwing als hoogste goed zouden moeten omarmen.
Er zijn goede en slechte vormen van innovatie. Er is goede en slechte wetenschap, want wetenschappers zijn ook maar mensen. Als je gaat sleutelen aan een Formule-1 bolide die zich vervolgens toch te pletter gaat rijden tegen een blinde muur, zal iedereen zeggen dat dat verloren tijd en moeite is. Maar als er mensen opstaan die waarschuwen voor het sleutelen aan een vorm van landbouw die zich ook zonder ggg’s al op een hellend vlak bevindt, dan wordt dat niet opgepikt. Wat wij als werkgroep willen benadrukken is dat wij als burgers niet tegen nieuwe technologieën zijn, maar dat het er nu juist om gaat dat bij de huidige producten van gentechnologie in de landbouw zaken als veiligheid en risico’s NIET goed geregeld en beheersbaar zijn. Zou het toevallig zijn dat een concern als Heinz genetisch gemodificeerde gewassen buiten heeft gesloten? Wij denken van niet. Veiligheid en beheersbaarheid sluiten ggg’s wel degelijk uit, zeker in de nabije toekomst. Over duurzaamheid hebben we het dan nog niet eens gehad. ]]> http://gentechvrijvoedsel.nl/archives/reactie-wetenschapsnieuws-ru/feed 0 http://gentechvrijvoedsel.nl/archives/gmfreeze-report http://gentechvrijvoedsel.nl/archives/gmfreeze-report#comments Fri, 01 Jul 2011 12:35:03 +0000 vogeltje http://gentechvrijvoedsel.nl/?p=4698
Opnieuw is het herbicide Roundup van Monsanto in de beklaagdenbank gezet, nu door een rapport van de organisatie GMFreeze, in samenwerking met Greenpeace. De titel van het rapport luidt: Herbicide Tolerance and GM Crops, met als ondertitel: ‘Why the world should be Ready to Round up glyphosate’. Die ondertitel is een leuke woordspeling, die bedoelt te zeggen er alle aanleiding is het middel (Roundup) dat alles opruimt behalve Roundup Ready gewassen, nu zelf maar eens op te ruimen (to round up), omdat het zijn werkzaamheid verliest, terwijl de kwalijke gevolgen gewoon blijven voortbestaan en zelfs accumuleren. Het belangrijkste actieve bestanddeel van Roundup is glyfosaat, een chemisch middel dat in monostudies altijd als ‘mild’ wordt afgeschilderd. Roundup bevat echter meer actieve toevoegingen, de zg. adjuvanten, om de werking van glyfosaat te intensiveren. Daar zit de kneep. De verhouding tussen de verschillende middelen die Monsanto gebruikt is dan ook geheim. Op deze zg. ‘tankmix’ rust een octrooi.

Er komen steeds meer bewijzen dat het gebruik van Roundup niet alleen voor planten, maar ook voor de bodem en de mens zeer schadelijke gevolgen kan hebben. Dit terwijl het middel zijn werkzaamheid voor het doel waarvoor het gemaakt is (onkruid bestrijden) al in hoog tempo aan het verliezen is, vooral in de Zuidelijke staten van de VS. Dat het gebruik van Roundup desondanks (of beter gezegd: daardóór) nog steeds toeneemt, is een absurde samenloop van omstandigheden die het nodig maakt dat het gebruik van dit middel opnieuw aan de kaak wordt gesteld. Dit is met name zo urgent omdat de meest kwalijke neven-effecten pas na enkele jaren in hun volle omvang zichtbaar worden, wanneer onkruiden  door voortdurend spuiten een volledige resistentie tegen Roundup hebben opgebouwd. De -aanvankelijk- langzaam toenemende tolerantie is ook de reden dat de boer zoetjesaan steeds meer van het middel gaat gebruiken (zie grafiek) totdat hij merkt dat hij  in een neerwaartse spiraal terecht komt. Een boer die Roundup Ready gewassen verbouwt, wordt dus aan alle kanten gepakt, terwijl hij pas na enkele jaren ziet hoe erg hij eigenlijk gepakt is:

1. Hij betaalt om te beginnen al meer voor het zaad, want er rust patent op en multinationals willen al hun experimentele kosten terugverdienen + een riante bonus
2. De boer moet veel meer Roundup spuiten dan was voorgespiegeld, vanwege de steeds toenemende onkruidresistentie, terwijl alternatieve herbiciden uit de markt worden verwijderd omdat de industrie daar geen brood meer in ziet. Roundup is everywhere!
3. De bodemvruchtbaarheid van zijn land wordt steeds minder, omdat Roundup niet afbreekt zoals voorgespiegeld, maar met name mangaan vastlegt, een belangrijk sporenelement nodig voor de werking van enzymen
4. Roundup verstoort het bodemleven, waardoor afbraakprocessen, humusvorming en koolstofopslag (klimaat!!) onderbroken worden en het vochthoudend vermogen van zijn grond steeds verder achteruit gaat.
5. Roundup stimuleert de ontwikkeling van schimmels en maakt gewassen gevoelig voor meer dan 40 plantenziekten (Huber). Als gevolg daarvan worden deze gewassen giftig. Als zijn dieren het eten veroorzaakt dat onvruchtbaarheid en geboorteafwijkingen, met zeer kwalijke gevolgen voor de bedrijfsvoering. Wat er met de gezondheid van de mens gebeurt is nog even afwachten.

Op het moment dat zijn ogen open gaan, zit de boer al vast. Hij kan niet meer terug, omdat Monsanto c.s. de hele  zaadbusiness hebben opgekocht en er geen alternatieven voor het bestrijdingsmiddel Roundup meer beschikbaar zijn. De boer moet dus Roundup Ready zaden en Roundup blijven afnemen bij Monsanto, terwijl hij er dolgraag van af zou willen. Dit is het scenario dat Michael Hart, -zelf een Engelse boer uit de gangbare landbouw- in het Zuiden van de VS is gaan bekijken. Zijn film is nu beschikbaar. Een verslag van zijn presentatie staat hier. Wat de film illustreert is dat het erg interessant zou zijn om niet alleen een kaartje te tonen van alle gebieden waar al RR-gewassen worden verbouwd, maar ook een kaartje van de oppervlakken waar boeren liever vandaag dan morgen van het spul af zouden willen!

Op basis van al de ellende met Roundup in Amerika kan de vraag worden gesteld of het gerechtvaardigd is dat de toelating van dit middel steeds maar wordt gecontinueerd, evenals van al die andere herbiciden die gebaseerd zijn op glyfosaat. Eind vorig jaar nog heeft de Europese Commissie besloten het heronderzoek naar glyfosaat -dat was gepland voor 2012- uit te stellen tot 2015. En het zal nog tot 2030 duren voordat er heronderzoek zal plaats vinden met strengere, up-to-date normen. Dat is, gezien alle informatie over Roundup die al jaren beschikbaar is, dieptreurig. Dat instanties als het Duitse Federale Bureau voor Voedselveiligheid (de Duitse overheidsorganisatie belast met glyfosaat-onderzoek) de Europese Commissie toen (eind 2010) nog durfde te vertellen dat er geen bewijs bestond voor geboorteafwijkingen veroorzaakt door glyfosaat, heeft natuurlijk ook niet geholpen om de urgentie van het onderzoek te verhogen. Wat steeds opvalt is dat als er over de schadelijkheid van Roundup moet worden gepraat, er opeens alleen nog maar glyfosaat bestaat, terwijl juist de cocktail van bestrijdingsmiddelen die er in Roundup zitten zoveel gevaarlijker is. De crux zit hem in het feit dat niet glyfosaat, maar Roundup op zijn schadelijkheid onderzocht moet worden, en niet in 2015, maar zo snel mogelijk!

Wat zou nu de bedoeling van de Europese Commissie zijn: dat wij in Europa  het wiel weer helemaal gaan uitvinden?

Wilt u meedoen aan een petitie voor een onderzoek naar de veiligheid van Roundup, klik dan hier.

Grafiek uit: Greenpeace 2011, from Benbrook, The Organic Center, 2009
1 hectare = 2,47 acre
1 kg = 2,204 pound
1 pound/acre = 0,89 kg/ha

Bron: The Huffington Post

Bron: http://www.greenpeace.nl

De score was 23 voor, 16 tegen

Vlak voor het zomerreces van 2011 heeft de gemeenteraad van Nijmegen een memorabel besluit genomen over een niet alledaags agendapunt: in de vergadering van 29 juni is de stad uitgeroepen tot gentechvrije gemeente. Klokslag 21.00 uur was het resultaat van de stemming bekend: 23 stemmen voor en 16 tegen. De Nijmeegse werkgroep Burgers voor gentechvrij voedsel, opgericht in augustus 2009, heeft daar een groot aandeel in gehad door sinds haar oprichting met volle overtuiging de ontwikkelingen in de gentechnologie aan te kaarten bij iedereen die dat maar horen wilde. Wat de vier punten van het Burgerinitiatief inhielden was in het kort het volgende:

1) Te besluiten Nijmegen tot gentechvrije stad te verklaren en een persverklaring uit te geven van die strekking. Ook wordt de gemeente verzocht de bezwaren die in het burgerinitiatief zijn verwoord middels een brief over te brengen aan de regering  en beide Kamers in Den Haag en de Provinciale Staten van Gelderland in Arnhem.
2) De juridische faculteit van de Radboud Universiteit te vragen onderzoek te doen naar de bescherming van reguliere en biologische teelten tegen ggg’s op lokaal niveau
3) Bedrijven die op Nijmeegs grondgebied teeltproeven met ggg’s willen opzetten te informeren over de bezwaren van Nijmeegse burgers daartegen;
4) Een gemeentelijke Nota Duurzaamheid op te (doen) stellen waarin het begrip ‘gentechvrij’ in de landbouw en in gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen handen en voeten wordt gegeven, om op die wijze recht te doen aan de titel van dit burgerinitiatief.

De werkgroep wil met bovenstaande punten bereiken dat er een signaal wordt afgegeven in de richting van de nationale en Europese overheid, om
- een behoorlijke invulling te geven aan het voorzorgsprincipe,
- niet langer in te gaan tegen de wens van meer dan 60% van de Europese consumenten,
- de biologische en reguliere landbouw op effectieve wijze te beschermen en
- met voortvarendheid te komen tot contra-expertise die onomstotelijk aantoont dat mens en dier geen gezondheidsrisico’s lopen bij het consumeren van genetisch gemodificeerd voedsel.

In het Burgerinitiatief ligt de focus dus op de genetische modificatie van voedselgewassen, die door Els van Dongen, boerendochter en initiatiefneemster van de groep, als meest bedreigend wordt ervaren. Als werkneemster in de Natuurwinkel komt zij dagelijks in aanraking met consumenten die een meer dan gemiddelde interesse voor de kwaliteit van hun voedsel aan de dag leggen en daar ook over willen praten, als dat zo uitkomt. Toen zij met haar interesse voor alles wat met het beheer en de wederwaardigheden van onze schepping te maken heeft dan ook werd getipt over een documentaire van Marie-Monique Robin*), ook uit een boerenfamilie, was die snel in huis gehaald. Wat deze Franse journaliste in een 3-jarig onderzoek allemaal boven water had gebracht deed haar de schrik om het hart slaan: voor een individu dat uitgaat van het goede in de mens zijn sommige van deze film-items bijna niet te vatten. Wat in de film wordt verteld is het verhaal van een bedrijf dat de basis van het menselijk bestaan, het DNA, als object heeft uitgekozen om daarop  zijn commerciële activiteiten te baseren. Mensen met ondernemingszin zullen dan direct zeggen: so far, so good. Want waarom zou DNA geen onderwerp van bedrijfsmatige activiteit mogen zijn? En dat geldt natuurlijk helemaal voor wetenschappelijk onderzoek naar DNA. Het is, zeker voor de medische wetenschap,toch van het allergrootste belang dat het genoom van de mens wordt ontrafeld om daarmee zeer gericht medicijnen te kunnen ontwerpen?

Dit aspect is voor de werkgroep Burgers voor gentechvrij voedsel dan ook reden geweest om de medische ontwikkelingen op het gebied van de gentechnologie (gentech in de wandeling) niet ter discussie te willen stellen. Wij gunnen de Radboud Universiteit van harte zijn experimenten, zolang die niet in het vrije veld plaatsvinden. Waar het de werkgroep om gaat is de manier waarop gentechnologie door multinationale bedrijven in de landbouw wordt toegepast, en zeker niet minder: hoe overheden daarop reageren. Voor mensen die daarin geïnteresseerd zijn is de website van de werkgroep een goede plek om meer te weten te komen over het ontstaan van de gentechnologie en de manier waarop die al heel snel werd gebruikt om levende organismen zodanig te modificeren dat een patenteerbaar object ontstaat (ja, u leest het goed: levend en patenteerbaar). Zelfs als persoon loopt u de kans gepatenteerd te worden als een wetenschapper zonder uw toestemming tijdens uw narcose iets heeft uitgehaald met uw lever of uw nieren. Dit alleen om u even een hint te geven welke kant het opgaat met het patenteren van levende organismen. Het gaat om het principe dat DNA patenteerbaar is geworden en het levende omhulsel en passant wordt ‘meegenomen’. In Amerika is dit al werkelijkheid geworden. Voor het leven als zodanig is er geen respect meer. Alleen nog voor het bepalen van de volgorde van de aminozuren in een DNA-streng. In die business gaan al miljarden om. Het levende wezen waar het DNA in zit is niet meer autonoom als dat DNA binnen de invloedssfeer van een bedrijf terecht is gekomen. En dat bedrijf denkt alleen nog in termen van eigendom, waar dus een prijskaartje aan hangt. In de landbouw is de situatie niet anders: als een boer genetisch gemodificeerde planten op zijn veld heeft waarvoor hij niet heeft betaald, is zijn oogst eigendom van de patenthouder. Zo simpel is het. Willen wij dat in Europa ook?

Vragen die voor de werkgroep aanleiding waren om een openbare discussie te starten en het traject naar de indiening van een burgerinitiatief te willen ingaan, waren onder andere:

1. Waarom is de mogelijkheid om niet alleen de modificatietechniek, maar ook de resulterende levende wezens en zelfs hun nageslacht te patenteren niet onderworpen geweest aan democratische besluitvorming? Hoe fundamenteel moet het worden voordat een volk als geheel mag beslissen over de wijze waarop over leven wordt beschikt? Als dat geen referendum waard is, wat dan nog wel?
2. Waarom moeten wij in Europa alle fouten herhalen die in de VS zijn gemaakt op het gebied van het onderzoeken en toelaten (de regulering) van genetisch gemodificeerde gewassen en de vermenging van bedrijfs- en overheidsbelangen?
3. Waarom blijven Europese regeringen en EU langs de zijlijn staan als zowel de kwaliteit als de beschikbaarheid van ons voedsel in het gedrang komt? Waarom scoren Amerikaanse handelsbelangen hoger in de WTO dan de belangen van de eigen Europese consument?

De werkgroep is heel erg blij dat alle 4 de punten van het Burgerinitiatief zijn aanvaard door de gemeente, want dat was en is essentieel voor het voeren van de discussie, maar we zijn er nog lang niet. Er is nog heel veel te bespreken. Wordt vervolgd!

een videoverslag is te zien op http://nijmegen.raadsinformatie.nl

*) The world according to Monsanto, documentaire van Marie-Monique Robin